Belasting op de verpakking

Bijdrage van Peter

“We stimuleren dat mensen hun spaargeld meer beleggen in de Nederlandse economie.”

Dat zeggen wij niet, maar onze regering. Die begrijpt volgens zijn eigen regeerakkoord dat een sterke economie niet zonder succesvolle beleggers kan. Zorg, sociale zekerheid, onderwijs en veiligheid zijn ieder jaar grote kostenposten. En die kan je alleen betalen als er wat bij de burger te halen valt. De “welvaart van morgen” is daarom belangrijk in Den Haag. Niet in de minste plaats omdat de groep van ontvangers ieder jaar groeit, tegenover een slinkende groep van makers.

Het vormt een lastige puzzel. Voor onze Haagse meesters is dat het perfecte terrein voor een paar whiteboards, broodjes kaas en onbeperkt lauwe koffie. De doorbraak volgde snel. Om de kans op grote welvaart te maximeren, werd het winnende idee: beleggen onaantrekkelijker maken.

Deze briljante ingeving werd uitgewerkt tot een plan en in 2022 trots gepresenteerd, als een middelbare scholier die net zijn eerste werkstuk bij de docent heeft ingeleverd.

Die begon direct met krassen. Een vermogensaanwasbelasting? Je burgers uitpersen met een aanslag op papieren winst? Met een tarief dat twee keer hoger ligt dan de steilste klim van de Tour de France? Op vermogen dat soms niet eens verkocht kán worden? Op het titelblad verscheen een rode, omcirkelde 3-. “Terug naar de tekentafel.”

Een verstandige brugpieper zet op zo’n moment een stap terug om zich te bezinnen. Misschien was dit inderdaad niet de beste insteek. Maar ook nu heeft Den Haag een unieke werkwijze. Het morsdode plan werd gereanimeerd met beloften en uitzonderingen. De broze belofte om vanaf 2030 naar een beter belastingregime over te stappen, bijvoorbeeld. En uitzonderingen voor specifieke vermogenscategorieën, zoals vastgoed en aandelen in startups. Daar hoef je dan pas over af te rekenen nadat je verkoopt.

De Haagse werkwijze is werkelijk uniek. Er is geen school, universiteit of bedrijf die hem hanteert. Iedereen weet dat je er op een dood spoor mee belandt. Wie de afslag tóch neemt, krijgt wat de eerste rode krassen in 2022 al voorspelden: een fiscaal gedrocht.

Sinds vorige week heeft het plan er een uitzondering bij: financiële instrumenten. Dat leidt tot de merkwaardige situatie dat niet langer de belegging bepaalt hoeveel belasting je betaalt, maar de verpakking waarin je hem stopt.

Wie bijvoorbeeld zelf bitcoin bezit, thuis op een hardwarewallet of bij een Nederlands cryptobedrijf, betaalt belasting over de jaarlijkse papieren waardestijging. Ja, ook als je niets verkoopt. Maar wie precies dezelfde blootstelling aan bitcoin koopt via een beursgenoteerd product, zoals een ETF, betaalt pas belasting zodra hij zijn winst realiseert. Volg je het nog?

Het is alsof de overheid besluit dat rode wijn in een fles wél belast moet worden met accijns, maar exact dezelfde wijn in een kartonnen doos niet. In dat geval komt er magischerwijs een gezonde aardbeiensmoothie uit de tapkraan.

Dat is niet alleen oneerlijk, het is vooral dom beleid. Het levert niets méér op (beleggers kunnen verhuizen), cryptobedrijven worden in hun knieën geschoten (de verhuizing is maar één kant op), en burgers komen voor dure verrassingen te staan (niet iedere belegger snapt het onderscheid nog).

Het box 3-plan bevat een schadelijke cryptokloof.

Het is daardoor fiscaal niet neutraal, werkt als concurrentieverstoorder, schiet ondernemers in de knieën, lokt ongewenst gedrag uit bij beleggers en zorgt voor onvoorziene kosten bij burgers.

Maar: herstel kan snel. 👇🧵 pic.twitter.com/wMhByoQFjA
— Peter Slagter (@pesla) October 1, 2026

In het debat over het belastingplan zijn de eerste vragen over deze weeffout gesteld. Michiel Hoogeveen van JA21 vroeg bijvoorbeeld waarom crypto niet aan de uitzonderingen kan worden toegevoegd. “Omdat dat gewoon feitelijk niet kan”, antwoordde Eelco Eerenberg, staatsecretaris van Financiën. Hij zegt stellig dat de bestaande uitzonderingen alleen uitgebreid kunnen worden naar “alle waardepapieren”, een specifieke groep financiële instrumenten waar “crypto, goud, zilver, cognac, en Pokémon-kaarten buiten vallen”.

Helaas beschikte Hoogeveen niet over de parate kennis om direct door deze flagrante misleiding heen te prikken. Niets staat in de weg om op dit punt in het wetsproces een extra uitzondering toe te voegen voor cryptoactiva of goud. Hoogstens de uitvoerbaarheid kan een argument zijn, maar dat motief valt in het geval van cryptoactiva direct weg.

Cryptobedrijven vallen inmiddels onder MiCA, staan onder financieel toezicht, hebben regels voor bewaring, governance en marktmisbruik en leveren via DAC8 transactiedata aan de fiscus. Volgens de branche beschikt de Belastingdienst voor crypto vanaf 2028 zelfs over méér gegevens van derden dan voor aandelen, terwijl aandelen wél direct uitgezonderd worden.

“Het kan niet” blijkt in Den Haag vooralsnog te betekenen: we hebben geen zin om het goed te regelen. Hoe dan ook, dat de weeffout met minimale moeite te repareren is, staat nu ook als rode aantekening in het plan.

Je zou bijna denken dat beleggen door deze belasting zinloos wordt. Gelukkig kan daar ook gelijk een rode streep doorheen. Een slechte belasting maakt een goede belegging niet ineens slecht. Uiteindelijk wordt je vermogen vooral bepaald door wat je bezit, welk rendement dat oplevert en hoe lang je het kunt laten renderen. Het verschil tussen goede en slechte beleggingen weegt al snel zwaarder dan het verschil tussen twee belastingregimes.

Kortom, laat je frustratie over box 3 niet overgaan in financiële zelfverminking. Vooralsnog hoef je nog nergens op in te grijpen. Een plan is nog geen wet, en zelfs als dit monster tot leven komt, is blind verhuizen niet automatisch de winnende strategie. Wat je wel kunt doen? Bestrijd het slechte belastingstelsel. Laat van je horen. Misschien heeft je stem nú meer invloed dan degene die je later in het stemlokaal achterlaat.