De alfabet-economie

Bijdrage van Peter

Op financiële markten houden ze van letters. Na een crisis hopen beleggers op een V: hard omlaag, snel weer omhoog. Soms wordt het een U, en blijkt het vormen van de bodem langer te duren dan gehoopt. Of een W, waarbij de eerste opleving na de crash beleggers valse hoop gaf. En als het echt tegenzit, dient de L zich aan. Dan blijft de economie ontzield op de vloer liggen.

Dat alfabet ging lang vooral over het pad van herstel, meestal in het kader van individuele beleggingen. Maar inmiddels doen er nieuwe letters mee. K, E, F en C hebben betrekking op de hele economie. Ze gaan niet alleen over groei of krimp, maar ook over verdeling. Over de vraag wie profiteert, wie achterblijft en bij wie langzaam maar zeker de portemonnee diepe scheuren toont.

De K-shaped economy is de bekendste van de vier. De bovenste poot daarvan wijst omhoog en typeert aandelenbezitters, huiseigenaren, werknemers met hoge inkomens, grote bedrijven, en mensen met toegang tot goedkoop kapitaal. Zij zien hun vermogen groeien, blijven reizen, blijven uit eten gaan, en blijven investeren.

De onderste poot wijst de andere kant op. Daar zitten de huurders, werknemers met lagere inkomens, kleine ondernemers, starters zonder bezit, huishoudens met weinig spaargeld en mensen die door stijgende prijzen hard in hun huishoudbudget geraakt worden. Na het betalen van de wekelijkse boodschappen, de huur, en de energierekening blijft er niets of steeds minder over.

The K-shaped economy is now the market’s macro engine.

The top leg keeps spending because portfolios are up. The bottom leg faces higher financing costs, weaker real wages, rising delinquencies, and pressure on Main Street-exposed equities like retail, regional banks, and… pic.twitter.com/Z7z0pzGd3u
— Forward Guidance (@ForwardGuidance) May 17, 2026

Zo ontstaat een vreemde economie. In kranten en op sociale media gaat het over groei, banen en beursrecords. En in de supermarkt gaat het over de betaalbaarheid van kipfilet, koffie en wasmiddel. Beide verhalen zijn waar, maar spelen alleen niet in hetzelfde huishouden.

Dat maakt de K-economie verraderlijk. De bovenkant telt zwaar mee in de cijfers. Wie veel verdient en veel bezit, geeft vaak ook veel uit. Een welvarende consument die businessclass vliegt, een nieuwe keuken koopt en de waarde van zijn aandelenportefeuille ziet stijgen, kan veel economische pijn aan de onderkant maskeren. De economie lijkt het prima te doen, terwijl een groot deel van de bevolking vooral bezig is met bezuinigen.

Dat brengt ons bij de letter E. Waar de K gericht was op de trend, toont de E de gevolgen ervan. De bovenarm heeft betrekking op de welgestelden. In de VS is deze relatief kleine groep – 20% van de verdieners – goed voor 60% van alle bestedingen. De dwarsbalk staat voor de middenklasse. “Die kon tot eind 2025 aardig meekomen met de bovenklasse”, zegt econoom Heather Long in gesprek met CNBC. “Maar daar wordt nu een betaalbaarheidscrisis zichtbaar. Ze zijn nerveus.” De onderarm beschrijft de groep die het alleen nog red met financiële steun en schulden. Mensen die zich uit nood in een stressvolle Klarna-economie bevinden, in de hoop de maand door te komen.

De vrees is dat dit uitmondt in een economie die de vorm van een F aanneemt. In de internetcultuur staat de F – “F in chat” – voor falen, verlies of diep ongeluk. Dat ligt redelijk in lijn met de realiteit van dit type economie. De rijke klasse houdt zich fier staande, maar de middenklasse krimpt en de onderste laag van de bevolking heeft geen poot meer om op te staan.

The K shaped economy is turning into an F shaped economy. https://t.co/Pik5kMmOp7
— Zach Tratar (@zachtratar) May 11, 2026

Voor een hoopvol én venijnig vooruitzicht komen we uit bij de letter C. Het idee daarvan is dat de gespleten poten van de economie weer naar elkaar toebuigen. De welvaart neemt weer toe en de uitgaven stijgen. De inflatie koelt af, de rente kan omlaag en de vraag verbreedt. Niet alleen de luxe-hotels en dure restaurants draaien goed; de gewone consument doet weer mee. Met dit sterk staaltje wensdenken kwam Christopher Nassetta, de ceo van hotelketen Hilton, tijdens de presentatie van de laatste kwartaalcijfers.

Deze hoop betreft met name de middenklasse, waarvan Nassetta hoopt dat die binnenkort weer gaat meedoen. Zijn concurrenten hebben daar overigens een ander beeld bij, en richten zich steeds meer enkel op mensen en bedrijven die zich luxe kunnen veroorloven. Het venijn van Nassetta’s vooruitzicht zit hem in de onderkant van de samenleving. Die laat hij voor het gemak buiten beschouwing; de C suggereert dat die niet meer meedoet.

Een gezonde economie heeft helemaal geen alfabet nodig. Maar als we toch één letter moeten kiezen, dan is het een cursieve I. Eén lijn omhoog. Niet perfect recht. Niet zonder crises, correcties of pijnlijke periodes. Ook niet voor iedereen in hetzelfde tempo. Maar wel breed genoeg om mensen het gevoel te geven dat werken, sparen, investeren en vooruitdenken zin heeft.

Bitcoiners herkennen die vorm natuurlijk meteen. The only way is up. In werkelijkheid loopt die weg via crashes, paniek, twijfel en jaren waarin niets lijkt te gebeuren. Maar de richting is het punt, de richting die nu – ook bij bitcoin – even zoek lijkt.