De trein dendert door

Bijdrage van Peter

Eind vorige week stond bitcoin 14.264 dollar in de plus. De bitcoinprijs eindigde rond de 77.400 dollar, goed voor een stijging van ongeveer 23 procent. In procenten heeft bitcoin wildere weken meegemaakt, maar in dollars gemeten was dit de grootste groene weekcandle ooit. Dat was, na een aantal slome maanden, voor veel beleggers een welkome verrassing.

De aanleiding voor het koersgeweld kwam van buitenaf. Het verhaal van de week draaide om Amerikaanse staatsobligaties. De totale staatsschuld van de VS schoot voor het eerst voorbij de 40 biljoen dollar. Tegelijkertijd liep de rente op langlopende staatsleningen op. De dertigjaarsrente tikte dinsdag 5,33 procent aan, een niveau dat we sinds 2007 niet meer gezien hebben.

Daarmee kwam misschien wel het beste bitcoinverhaal weer boven drijven.

Satoshi Nakamoto liet in januari 2009 een boodschap achter in het allereerste bitcoinblok. De tekst kwam uit The Times en verwees naar de reddingsoperaties tijdens de kredietcrisis. Bitcoin ontstond in een tijd waarin banken te veel risico hadden genomen en overheden moesten ingrijpen om het financiële stelsel overeind te houden.

Zeventien jaar later is het de overheid zelf die kwetsbaar is. Jaren van begrotingstekorten hebben een schuldenberg opgeleverd die, naarmate de rentes stijgen, steeds lastiger te onderhouden wordt. Nieuwe schuld moet tegen hogere rentes worden uitgegeven, oude schuld moet worden doorgerold en de rentelasten nemen een steeds groter deel van de begroting in beslag. Hard bezuinigen kan de rekening verlichten, alleen maken politici zich daar zelden populair mee.

Macro-analist Lyn Alden gebruikt hiervoor al jaren een treffend beeld: een trein die niets anders kan dan doordenderen. Haar redenering is eenvoudig. De tekorten zijn inmiddels dusdanig groot dat een regering ze nauwelijks kan terugdringen zonder ergens anders grote economische of politieke schade te veroorzaken. De schuldentrein rijdt daardoor onverbiddelijk verder, ongeacht wie er achter de knoppen zit.

Vorige week staarde Scott Bessent, de Amerikaanse minister van Financiën, in de koplampen van die trein.

Een dag nadat de dertigjaarsrente naar 5,33 procent steeg, maakte zijn ministerie de uitbreiding van een terugkoopprogramma voor langlopende staatsobligaties wereldkundig. De maximale omvang werd verdubbeld, van grofweg 2 naar minstens 4 miljard dollar. Daarmee koopt het ministerie bestaande langlopende schuld uit de markt.

Op Wall Street kreeg een oude term meteen een nieuw gezicht: de Bessent Put. Die naam verwijst naar de Greenspan Put, het idee dat voormalig Fed-voorzitter Alan Greenspan financiële markten te hulp zou schieten bij de dreiging van systeemschade. Beleggers gingen er gaandeweg op rekenen dat er altijd wel een vangnet voor ze klaarligt, als een soort sluimerende verzekering.

Bessent beschikt over andere gereedschappen dan een centrale bankier. Hij bepaalt hoeveel schuld de Amerikaanse overheid uitgeeft, welke looptijden daarbij horen en hoeveel bestaande schuld zijn ministerie terugkoopt. Daardoor kan hij invloed uitoefenen op de hoeveelheid langlopende staatsleningen die gefinancierd moeten worden. Een verminderd aanbod en toegenomen vraag naar zulke staatsleningen kan de rente erop drukken, is het idee.

Daarin schuilt overigens wat ironie. Voor zijn aantreden had Bessent flinke kritiek op zijn voorganger Janet Yellen. Zij financierde de overheid met relatief veel kortlopende staatsleningen. Volgens Bessent drukte ze daarmee indirect de lange rente en maakte ze de financiële omstandigheden kunstmatig soepeler. Nee, de Republikeinen zouden wél prudent beleid voeren. Totdat ook Bessent de koplampen van de trein wel heel snel dichterbij zag komen:

“Everyone who comes into power blinks once they encounter the fiscal train.”

Voor de duidelijkheid: Bessent heeft geen geldpers aangezet. Alleen de centrale bank kan nieuwe bankreserves creëren om obligaties te kopen. Bessents ministerie moet zijn aankopen financieren uit belastinginkomsten, bestaande kasmiddelen of via de uitgifte van nieuwe schuld. In de praktijk verandert dus vooral de samenstelling van de schuld: er verdwijnt wat langlopende schuld uit de markt en elders kan meer kortlopende schuld verschijnen.

Voor beleggers maakt dat overigens wel degelijk verschil. Kortlopende staatsleningen gedragen zich meer als cash en functioneren uitstekend als onderpand, voor hypotheken bijvoorbeeld. Minder lange looptijd in de markt kan daardoor de financiële omstandigheden verzachten.

Het is onmogelijk vast te stellen of de koerssprong van bitcoin rechtstreeks door Bessents ingreep kwam. De markt kreeg heel wat hulp van een forse hoeveelheid shortposities die tijdens de stijging gedwongen gesloten werden. Toch: wat vorige week gebeurde, zette het oorspronkelijke beleggingsverhaal van bitcoin weer in de schijnwerpers.

Een overheid bouwt steeds meer schuld op. De markt eist uiteindelijk een hogere vergoeding om die schuld te financieren. Die hogere rente begint pijn te doen en beleidsmakers zoeken naar manieren om de druk te verminderen. Hoe groter de schuldenberg, des te lastiger het wordt. De trein dendert door, op steeds hogere snelheid, in de hoop op een begrotingswonder.

Vorige week herinnerde de markt zich weer waarom bitcoin ooit naast het spoor is gelegd.

Méér Alpha

Ben je Plus-lid? Dan gaan we door met de volgende onderwerpen:

1. Ook BlackRock ziet bitcoin als monetair alternatief
2. Toezichthouders werken aan plan B voor Clarity Act
3. Trump wil Hyperliquid naar Amerika halen, maar hoe?

Daaronder volgen de nieuwssnacks, een handig overzicht van het nieuws dat er afgelopen week echt toe deed.