To the moon!

Bijdrage van Peter

Wall Street kreeg afgelopen week waar het zo van houdt: een groot verhaal met een nog grotere waardering. SpaceX ging naar de beurs, haalde 75 miljard dollar op en kreeg bij de introductie een waardering van 1,77 biljoen dollar. De aandelen kregen een introductieprijs van 135 dollar, bereikten de beurs op een koers van 150 dollar, en stegen vervolgens tot boven de 160 dollar.

To the moon dus, bijna letterlijk.

Want SpaceX is het bedrijf van raketten, herbruikbare boosters, NASA-contracten en de belofte dat de mens ooit op Mars een kop koffie kan bestellen. In de loop der jaren heeft oprichter Elon Musk met een reeks consolidaties de bedrijfsactiviteiten verbreed. SpaceX is inmiddels een ruimtevaartbedrijf, internetprovider, defensieleverancier en een AI-belofte. Een soort toekomstconglomeraat met Elon Musk als wandelende pitchdeck.

Eerder dit jaar nam SpaceX het bedrijf xAI over. Daarmee koppelt Musk zijn ruimtedroom aan de AI-race en schetst hij een spectaculair beeld. Want satellieten, raketten, rekencentra in een baan om de aarde, en modellen die draaien op infrastructuur buiten het bereik van aardse beperkingen spreken tot de verbeelding.

Maar xAI is pas net begonnen aan zijn maanreis. Reuters verwijst naar data van Ramp, waaruit blijkt dat meer dan 60 procent van de zakelijke markt bediend wordt door concurrenten OpenAI en Anthropic. Musk kan veel, maar ook voor hem is de route naar marktleiderschap na lancering een dure zoektocht.

Over Anthropic gesproken: daar gebeurde afgelopen week iets dat voor crypto misschien interessanter is dan de SpaceX IPO.

Anthropic lanceerde Fable 5 en Mythos 5, twee nieuwe modellen die opnieuw hun voorgangers op veel fronten overtroeven. Kort daarna kwam er een bevel van de Amerikaanse overheid. Op grond van nationale veiligheid moest Anthropic de toegang tot deze modellen opschorten voor alle buitenlandse staatsburgers. Niet alleen klanten buiten de Verenigde Staten werden geraakt, maar ook buitenlandse medewerkers van Anthropic zelf.

Omdat Anthropic dit in de praktijk niet netjes kon afbakenen, haalde het bedrijf beide modellen volledig offline voor klanten, met bijbehorende excuses voor het ongemak. Volgens Anthropic ging het om zorgen over een mogelijke jailbreak. Zonder de tralies zouden gebruikers de modellen kunnen gebruiken voor cyberaanvallen, malwareontwikkeling of andere gevoelige toepassingen. Het bedrijf betwistte de ernst daarvan, maar kon het bevel niet negeren.

Maar dat is voor dit verhaal bijna bijzaak. Eén brief van de overheid was genoeg om een innovatief model uit de markt te halen. Er was geen storing voor nodig, geen geldnood of een hack; gewoon, de knop om.

Op X rook men meteen bloed. Ryan Watkins noemde het “the mother of all catalysts for open source AI”. Anderen zagen er het perfecte argument in voor open modellen en decentrale infrastructuur. De toon ging, zoals altijd op X, binnen drie minuten van observatie naar openbaring. Toch zit er onder de overdrijving iets echts.

De cypherpunks maakten zich in de jaren negentig druk over de vraag wie toegang mocht hebben tot sterke encryptie. Overheden zagen krachtige cryptografie als een potentieel wapen. De cypherpunks zagen het als gereedschap voor vrijheid, privacy en een open internet. Uit die gedachtewereld groeiden later onder meer bitcoin, privacytools zoals PGP, en een bredere cultuur van open innovatie.

Nu verschuift die vraag naar AI. Wie mag de krachtigste modellen gebruiken? Wie bepaalt of een model te gevaarlijk is? Wie krijgt toegang tot compute, data en agents? En wat gebeurt er als steeds meer economische activiteit straks draait op systemen die met één besluit kunnen worden dichtgegooid?

Zo lijkt het snijvlak tussen crypto en AI ineens meer dan een modieuze beleggingscategorie. Niet omdat ieder AI-token nu een bestemming heeft. Integendeel. Veel projecten in deze hoek klinken nog altijd als een whitepaper die in een blender is gevallen. Maar de onderliggende vraag is serieus: kan crypto helpen om AI-infrastructuur minder kwetsbaar te maken?

Een nuchtere blik komt van IC3, een onderzoeksgroep vanuit Cornell, Carnegie Mellon, Princeton en Yale. Zij publiceerden deze maand een groot overzichtsrapport over crypto en AI. De boodschap is verfrissend sober. Volgens de wetenschappers zit de combinatie van crypto en AI nog in een vroege fase. Er is veel rumoer, veel kapitaal, veel belofte, maar ook een boel mist.

Volgens IC3 zijn er twee richtingen. AI kan crypto helpen, bijvoorbeeld bij het opsporen van fraude, het analyseren van smart contracts of het begrijpelijker maken van blockchaintoepassingen. Andersom kan crypto AI helpen, vooral als betrouwbaarheidslaag. In het gepubliceerde rapport gaat het over bewijzen dat een model echt draaide zoals beloofd. Over privacy voor gebruikersdata. Over agents die onderling betalingen doen. En over systemen die niet van het bestaan van één partij afhangen.

De les van Fable en Mythos is niet dat alle AI-modellen open source moeten zijn of dat overheden nooit mogen ingrijpen. Sommige toepassingen kunnen wel degelijk risico’s opleveren. De les is dat AI machtiger wordt, en dat machtige infrastructuur altijd politieke infrastructuur wordt. Dan komt de oude cryptovraag vanzelf terug: hoeveel vertrouwen willen we leggen bij poortwachters?

Méér Alpha

Ben je Plus-lid? Dan gaan we door met de volgende onderwerpen:

1. Botanix stopt: DeFi op bitcoin blijkt lastig
2. Crisis bij Cardano
3. Cryptosector voert druk rond Clarity Act op

Daaronder volgen de nieuwssnacks, een handig overzicht van het nieuws dat er afgelopen week echt toe deed.