Amerika kraakt

Zondagavond, vlak voor het openen van de financiële markten, verscheen Fed-voorzitter Jerome Powell onverwacht in een videoboodschap. Geen rentebesluit, geen toelichting op inflatie of werkgelegenheid. De voorzitter van de Federal Reserve sprak over strafrechtelijke dreiging. Over dagvaardingen in een onderzoek van het OM. En over de dreiging van een formele aanklacht.

Het betreft een onderzoek naar Powells getuigenis in de Senaat over de renovatie van het Fed-hoofdkantoor in Washington. Een project dat fors duurder uitviel dan gepland en dat al langer door het Witte Huis wordt aangegrepen om de centrale bank aan te vallen. Een dagvaarding is géén veroordeling en zegt niets over schuld. Het betekent alleen dat het Openbaar Ministerie wil doorprocederen. Meer niet.

Maar Powell koos zijn woorden zorgvuldig. Hij had het ook kunnen houden op “juridische druk” of “een onderzoek”. Door expliciet te spreken over strafrechtelijke vervolging, maakte hij duidelijk hoe zwaar hij deze stap weegt. Dit was geen juridisch detail, maar een vorm van institutionele zelfverdediging.

Wat volgde was een ongebruikelijk felle boodschap voor een centrale bankier. Powell stelde dat de renovatie een smoes is om de Fed op het matje te roepen. Dat de dreiging niet draait om zijn getuigenis, maar om de rente. Om het feit dat de Fed haar beleid baseert op economische data, en niet op de voorkeuren van de president.

En dat... is een rode lijn.

De reacties lieten niet lang op zich wachten. Van een simpele “Wow!” tot waarschuwingen dat Amerika zich gedraagt als een derdewereldland. Macro-analisten, journalisten, politici, beleggers en shitposters; iedereen had een mening. De eensgezindheid daarin is opvallend: dit hoor je niet te zien in de Verenigde Staten.

En hier speelt de context een grote rol. In 2016 zou een conflict tussen president en Fed-voorzitter misschien zijn afgedaan als politiek theater. In 2020 als crisismanagement. Maar in 2026 landt deze boodschap in een wereld die al op scherp staat. Een wereld waarin instituties onder druk staan, normen worden opgerekt en macht zichtbaar en zonder schaamte wordt misbruikt.

Dat verklaart waarom markten dit niet lazen als een plotselinge breuk, maar als een bevestiging van een risico dat al langer boven de markt hangt. Aandelen daalden licht, de dollar leverde wat in, goud en zilver stegen. Geen grote paniek, geen grote vlucht. Beleggers prijzen geen instorting in, maar opnieuw een beetje extra onzekerheid.

Het bijzondere aan Powells optreden zit niet alleen in wat hij zegt, maar in dát hij het zegt. Fed-voorzitters spreken normaal in neutrale, technocratische zinnen. Voorzichtig, afgewogen, zonder emotie. Powell doorbrak dat patroon. Hij koos voor een directe videoboodschap, buiten het gebruikelijke protocol om, op een moment waarvan hij wist dat markten zouden luisteren. Dat doe je alleen als zwijgen riskanter voelt dan spreken.

Tegelijk is nuance belangrijk. Dit is geen staatsgreep. De VS is geen monolithisch systeem waarin politieke macht direct doorwerkt in monetair beleid. Het Congres, de rechterlijke macht, de Fed en het ministerie van Justitie zijn geen directe verlengstukken van elkaar. Juist die institutionele gelaagdheid heeft Amerika eeuwenlang stabiel gehouden.

Maar precies daarom voelt dit moment zo ongemakkelijk. Omdat het zichtbaar maakt waar die lagen beginnen te schuren. Amerika kraakt.

Powells termijn als voorzitter loopt in mei af. De kans is groot dat zijn opvolger dichter bij het Witte Huis staat. Dat is op zichzelf geen breuk met het verleden. Maar de manier waarop deze overgang nu wordt ingeleid, met juridische dreiging, publieke aanvallen en expliciete loyaliteitstests, verandert de toon.

Geschiedenisboeken worden zelden geschreven op het moment dat systemen instorten. Ze worden geschreven op het moment dat iemand hardop zegt wat normaal wordt verzwegen. Powell deed dat zondagavond. Tot hier, en niet verder, is zijn bericht. De grens is bereikt.

Dit is geen stille verdediging meer. Powell heeft het conflict opengetrokken, precies omdat procedures alleen standhouden zolang iemand bereid is ze publiekelijk te dragen. De uitkomst ligt nog open. En zolang een voormalig investment banker met spreadsheets de laatste linie vormt, is het te vroeg om het systeem af te schrijven.

Wat dit voor bitcoin betekent? Daarover meer, na de break!

Méér Alpha

Ben je Plus-lid? Dan gaan we door met de volgende onderwerpen:

1. Wat Powell onbedoeld over bitcoin vertelt
2. Developers Zcash stappen op
3. Hebben AI agents geld nodig?