Een maand zonder kompas

Soms voelt het alsof alles in de wereld tegelijk beweegt, maar nergens echt naartoe. Januari 2026 was zo’n maand. De jaarstart was zwaar omdat er zóveel gebeurde dat het aanvoelde alsof er twaalf maanden in één waren gepropt.

Zo verhardde het handelen van de Verenigde Staten. Onder leiding van Trump trok het land zich verder terug uit internationale organisaties, verscherpte het de toon richting bondgenoten, en blies het de handelsoorlog nieuw leven in met verse heffingen. Binnenlands escaleerden conflicten rond immigratie en handhaving, met schietpartijen die velen voor onmogelijk hielden.

Europa oogde ondertussen stuurloos. De relatie met de VS verslechterde zichtbaar. Dossiers die als vanzelfsprekend werden gezien, denk aan defensie en handel, werden expliciet op losse schroeven gezet. Davos werd een geopolitiek strijdtoneel, in plaats van een broedplaats voor geopolitieke samenwerking. Ondertussen bleef de oorlog in Oekraïne voortkabbelen, zonder uitzicht op een doorbraak.

Door alle tumult verschoof Azië wat meer naar de achtergrond. Maar China liet zich in januari opnieuw nadrukkelijk zien rond Taiwan, met militaire oefeningen en verhoogde aanwezigheid in de regio. Tegelijk bleven de bekende economische zorgen bestaan. Problemen in de vastgoedsector, hoge schulden en een aanhoudende druk op kapitaalstromen. Ook politiek veranderde er weinig: de trend van verdere machtsconcentratie rond president Xi Jinping zette onverminderd voort.

En toen... waren daar de Epstein-files.

Een rauwe dump van namen, fragmenten en verbanden. Zonder toelichting. Zonder tijdlijn. Zonder duidelijke scheidslijn tussen wat onderzocht is, wat bewezen is en wat slechts genoemd wordt.

Niet alleen de gruwelijke inhoud maakt dit ontwrichtend, ook de vorm. Want wat zegt dit over het functioneren van instituties? Waarom komt dit nu naar buiten? Waarom op deze manier? Waarom jarenlang stilte, gevolgd door een openbaring zonder uitleg? Het voedt het onderbuikgevoel dat justitie, media en politiek óf de regie kwijt zijn, óf die nooit echt hebben gehad.

Misschien nog belangrijker is wat het doet met de gedeelde werkelijkheid. Voor sommigen bevestigen de documenten eindelijk wat ze altijd al vermoedden. Voor anderen voelt het als een ongecontroleerde dump, zonder waarborgen of procedures. Weer anderen kunnen niets met de gepubliceerde informatie, omdat het hun verbeeldingskracht overstijgt. Er is geen gezaghebbende scheidsrechter meer die het speelveld afbakent. Geen gemeenschappelijk kader waarin dit kan worden geduid.

En precies daarin raakt dit aan iets groters dan dit ene dossier. Wat hier zichtbaar wordt, speelt deze maand op meer plekken tegelijk. In geopolitiek, in beleid, in economie. Veel informatie, weinig uitleg. Veel signalen, weinig afronding. Systemen die blijven functioneren, maar hun vanzelfsprekende autoriteit verliezen.

De Franse socioloog Émile Durkheim had daar eind negentiende eeuw al een woord voor: anomie. Hij gebruikte het om een toestand te beschrijven waarin bestaande normen hun vanzelfsprekendheid verliezen, terwijl nieuwe nog niet zijn gevormd. De regels zijn er nog wel, maar ze voelen leeg. Mensen weten niet meer wat geldt, wie gezag heeft en waar ze zich aan kunnen vasthouden.

Anomie gaat niet over chaos of instorting. Het gaat over normverlies tijdens overgang. Over een samenleving die voelt dat het oude kader niet meer klopt, maar het nieuwe nog niet kan zien. Dat gevoel is desoriënterend, vermoeiend en psychologisch zwaar. En het verklaart waarom tijd soms lijkt samen te klappen. Waarom een maand als januari kan aanvoelen als een jaar.

In zo’n context is het opvallend waar mensen naar kijken voor houvast. Niet alleen naar goud of zilver, maar ook naar bitcoin. Niet omdat de prijs het zo goed doet. Integendeel, die staat onder druk. Maar omdat bitcoin iets doet wat zeldzaam is geworden: het gedraagt zich consequent. Geen verklaringen, geen persconferenties, geen morele duiding. Alleen een openbaar logboek dat blok voor blok vastlegt wat er is gebeurd.

Dat maakt bitcoin geen oplossing voor alles wat schuurt. Maar in een maand vol verhalen, insinuaties en verdwijnende zekerheden is het wel een contrast. Een systeem dat niets belooft, niets uitlegt en niets verbergt.

Soms is dat al opvallend genoeg!

Méér Alpha

Ben je Plus-lid? Dan gaan we door met de volgende onderwerpen:

1. Bitcoin naar 74.000 dollar, en nu?
2. Goudkoper Tether lanceert nieuwe stablecoin
3. Cryptolobby klaar voor midterms
4. Korea: stablecoins zonder circus
5. Crypto werkt waar banken falen