▶ Beluister dit artikel online

Zaterdagochtend, nadat de meeste financiële markten gesloten waren, begon het. De Verenigde Staten en Israël voerden een reeks zware aanvallen uit op Iran. Binnen 24 uur volgde het bericht dat de 86-jarige ayatollah Ali Khamenei was gedood, samen met andere kopstukken van het regime.

Wat er is gebeurd is inmiddels duidelijker dan het “waarom” en vooral het “wat nu”. De operatie was een decapitation strike: in korte tijd werden invloedrijke Iraniërs uitgeschakeld, gevolgd door gerichte aanvallen op Iraanse militaire middelen en doelen.

Trump koppelde er meteen grootse ambities aan. Hij wil de dreiging van ballistische raketten wegnemen, nucleaire ambities beëindigen, en dat het Iraanse volk zelf de macht overneemt. Dat laatste klinkt heroïsch in een videoboodschap, maar kan ook gelezen worden als een ongemakkelijke bekentenis: er ligt geen duidelijk plan klaar voor de dag ná de escalatie.

Iran reageerde zoals je zou verwachten van een regime dat met de rug tegen de muur staat. Er volgde vergelding in de regio en dreigementen over de Straat van Hormuz. Dat is het punt waar deze oorlog en de wereldeconomie elkaar raken. Via die zeestraat reist grofweg een vijfde van de mondiale oliehandel. Iedereen is het erover eens: wie Hormuz aanraakt, treft ook inflatie, groei en renteverwachtingen.

Wereldwijd wachten analisten daarom in spanning af hoe financiële markten reageren. Intussen hebben we de eerste open uren achter de rug. We zien dat het klassieke risk-off pakket is ingeschakeld: aandelenfutures omlaag, olie omhoog, goud omhoog, dollar omhoog.

Voor de olieprijs wordt vaak gekeken naar Brent. Br-wat? Deze naam is afgeleid van de olie uit het Brentveld in de Noordzee. Dit olieveld van Shell was ooit een van de productiefste olievelden van het Verenigd Koninkrijk, en werd in 2017 gesloten omdat het uitgeput was. De naam is echter niet verdwenen: Aardolie uit Europa, Afrika en het Midden-Oosten wordt geprijsd op basis van de kwaliteit van Brentolie.

Deze olieprijs schoot met ongeveer 8% omhoog richting $80 per vat. Handelaren focussen vooral op de status van Hormuz en de fysieke verstoring van scheepvaart. Nederlandse kranten ook, want een hogere olieprijs voelen we hier aan de pomp al snel terug in de vorm van hogere brandstofprijzen.

Ook voor de prijs van aandelen zijn hogere energieprijzen funest. Analisten kijken daarvoor naar het effect ervan op inflatie. Als die daardoor hardnekkiger blijkt, wordt het voor centrale banken lastiger om de beleidsrente te verlagen. Ook betekent duurdere olie voor een deel van de bedrijven significant hogere inkoopkosten. Verschillende economen zetten dat scenario in gesprek met het FT vrij nuchter neer: een vat olie van $100 is niet alleen een krantenkop, maar een schok die wereldwijd de groei kan schaden en het rentepad kan verstoren.

En bitcoin? Die fungeerde, zoals wel vaker, als een soort drukventiel. In het weekend is bitcoin het enige, grote, liquide asset dat verhandeld wordt. Het werkt dan als een soort spiegel voor het sentiment onder handelaars. Een barometer voor de mate waarin de risicobereidheid onder beleggers toe- of afneemt.

Aanvankelijk daalde de koers van bitcoin richting de $63.000. Daarna volgde herstel tot boven de $68.000, toen het nieuws over Khamenei’s dood bekend werd en handelaren de escalatie als voorlopig beheersbaar inschatten.

Een prijsreactie volgens het boekje, zegt Merkle Tree Capital-cio Ryan McMillin. Volgens McMillin haten markten onzekerheid meer dan slecht nieuws. Toen het conflict niet direct volledig uit de hand leek te lopen, keerde de interesse van kopers terug. Markus Thielen, hoofdonderzoeker bij 10x Research, ziet zelfs dat de vraag naar call-opties op bitcoin de afgelopen dagen is toegenomen. “Beleggers positionering zich voor het volgende rentebesluit van de Fed”, zegt Thielen in gesprek met Bloomberg. Dat klinkt sterk, maar Hayden Hughes van Tokenize Capital brengt in hetzelfde gesprek weer de broodnodige twijfel in: de echte marktreactie wort pas zichtbaar wanneer ook Amerikaanse aandelenmarkten en ETF’s weer openen.

Van veel analyses kan de kern gereduceerd worden tot één variabele: blijft de prijs van olie hoog, en zo ja, voor hoe lang? Als de aanvallen op essentiële infrastructuur en scheepvaart doorzetten, krijgt de wereldeconomie een inflatieschok cadeau. Dan gaat de markt logischerwijs defensiever zitten en neemt de risicobereidheid onder beleggers af. Daar heeft bitcoin op korte termijn meestal last van, omdat het nu steeds in risicomandje belandt waar tech- en groeiaandelen ook in zitten.

Het goede nieuws is dat, als de spanning weer afneemt en de logistiek herstelt, de risicopremie vaak net zo snel verdwijnt als hij kwam. Maar de inzet is hoog, omdat het niet om een afgebakend incident gaat, maar om een campagne waarvan het einddoel onduidelijk is.

Op korte termijn blijft bitcoin hoogstwaarschijnlijk als stressmeter fungeren, met mogelijk felle bewegingen buiten kantooruren. Als de stress lang aanhoudt, kan voor de bestaande orde iets ongemakkelijks gelden. Hoe chaotischer het wereldtoneel, des te aantrekkelijker het idee van een asset zonder tegenpartijrisico kan worden. Maar de waarde van die “thesis” groeit zelden op het moment dat de markt schrikt. Eerst de reflex; het verhaal komt later.

Méér Alpha

Ben je Plus-lid? Dan gaan we door met de volgende onderwerpen:

  1. Amerikaanse bitcoin ETF’s hebben weer instroom
  2. Vitalik wil Ethereum quantumbestendig maken
  3. Waar is de ‘vloedgolf’ van institutioneel geld?